Hepatitis C, isang epidemya

Ni Divina Gracia R. Lutrania

PADAMI nang padami ang naghihirap dahil sa sakit na hepatitis C. Maituturing na nga itong isang epidemya. Hindi naman ito nakapagtataka dahil napakadali ng pagsasalin at paghawa ng sakit na ito. Ngunit kung mayroon kang sapat na kaalaman, magiging higit kang ligtas sa hepatitis C.

Infection hepatitis

Ayon sa diksiyonaryo, ang hepatitis C ay isang uri ng sakit ng hepatitis, na sanhi ng RNA virus. Nakukuha ito sa pamamagitan ng pag-ingest ng kontaminadong pagkain o tubig. Tinatawag din itong infection hepatitis.

Ayon sa medico legal, ang hepatitis C ay isang sakit sa atay na sanhi ng hepatitis C virus (HCV). Ang virus ay pumapasok sa selula ng ating atay, at dinodoble nito ang sarili, at hinahawaan ang iba pang selula. Labinlimang porsiyento ng kaso ng hepatitis C ang maikokonsiderang acute infections. Ibig sabihin, posibleng mawala ito ngunit mayroong matagalang bunga sa isang pasyente. Sa kabilang banda, karamihan sa may kaso (85 porsiyento), ang nakararanas ng kondisyon kung saan nagpapatuloy ang impeksiyon at unti-unting sinisira ang atay sa paglipas ng panahon. Hindi nagtatagal, ang pagkasira sa atay ay nagbubunga ng cirrhosis o pagkasugat na magbubunga naman ng kanser sa atay.

Sintomas

Karamihan sa mga taong may hepatitis ay walang senyales o sintomas na nakikita. Karaniwan sa mga senyales ay hindi halata gaya ng pagkapagod, pananakit ng tiyan at pangangati ng balat. Maraming mga pasyente ang hindi nakaaalam na mayroon na silang naturang sakit o kung may nahawaan na sila. Ang tanging paraan lamang upang malaman kung mayroong sakit na ito ay sa pamamagitan ng pagkuha ng blood test para sa hepatitis. Paano nakukuha

Ang hepatitis C ay nakukuha mula sa isang taong may hepatitis C na. Maaari itong masalin mula sa mga kontaminadong kagamitan sa ospital, karayom na may dugo, kontaminadong gamit sa tattoo at body piercing. Ang hepatitis ay maaari ring makuha kung may bukas na sugat at pagdurugo ng ilong. Sa madaling salita, dugo ng may sakit na hepatitis C ang delikadong madikit sa iyo.

Ngunit kung mayroon kang hepatitis C, hindi mo rin naman agad mahahawaan ang mga tao sa pamamagitan ng pagyakap, pakikipagkamay, paghalik sa pisngi, pag-ubo o pagsinga. Hanggang walang dugong kasama, hindi ito maililipat sa iba.

Mga puwedeng gawin

Kung ngayon mo pa lamang nalaman na mayroon kang hepatitis C, hindi kailangang mag-alala ng sobra-sobra. Kailangang iwasan ang pagpapagod, kumain ng tama at sapat kahit pa minsa'y walang gana, tiisin ang pangangati ng balat at sumangguni sa doktor.

Karaniwan nang pinapayuhan ang mga pasyente na kumain ng may mataas sa calorie at maprotinang pagkain. Kailangan ding iwasan ang pag-inom ng alkohol at paggamit ng bawal na gamot. Siguraduhing alam ng iyong doktor ang lahat ng gamot na iyong iniinom maging ang mga herbal na medisina. Humingi ng tulong upang hindi maging malungkot at manlupaypay.

Gamot

Pegylated alpha interferons ang karaniwang ibinibigay ng doktor sa mga may hepatitis C. May kasama itong water-soluble molecule na tinatawag na polyethylene glycol na kilala rin bilang PEG. Ang regular na alpha interferons ay karaniwang iniineksiyon nang tatlong beses sa loob ng isang linggo.

Ang alpha interferons ay hango sa protinang natural sa katawan na nagpapalakas ng iyong immune system at maging maayos ang takbo ng mga cell. Nananatili lamang ito sa katawan sa loob ng isang araw. Hindi nito pinapatay ang virus ngunit hindi naman hinahayaang maapektuhan ng virus ang malulusog na cells. Isa itong uri ng biological therapy na tinatawag ding biotheraphy.

Samantala, ang rivabirin naman ay kasama sa grupo ng gamot na tinatawag na nucleoside analogs, na pinaniniwalaang tumutulong upang maiwasang dumami ang virus. Ayon sa mga pag-aaral, ang kombinasyon ng ribavirin at ibang uri ng alpha interferon ay tumutulong upang humina ang virus na natatagpuan sa dugo. Sinasabing mas nagiging epektibo ang gamot na ito kung pagsasamahin ang ribavirin at ibang uri ng alpha interferon.

Sa kabilang banda, mayroong side effects sa paggamit ng rivabirin. Nagiging sanhi ito ng marked reduction sa ilang bahagi ng selula ng dugo kaya ang mga pasyenteng may nakaraang heart attacks o kahit anong sakit sa puso ay pinapayuhang huwag gumamit ng naturang gamot.

Pag-iingat

Ang pag-iingat ay higit na mabuti kaysa paggamot. Walang bakunang maaaring lumunas sa sakit na hepatitis C, kaya higit na mabuting maging maingat sa mga taong nakakasalamuha at maging malinis sa katawan at kapaligiran.